<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<articles>
  <article>
    <language>1</language>
    <publisher>Prof. Dr. Mehmet Özdemir</publisher>
    <journalTitle>Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi</journalTitle>
    <issn>2618-6349</issn>
    <publicationDate>2026-03-30</publicationDate>
    <volume>10</volume>
    <issue>1</issue>
    <startPage/>
    <endPage/>
    <doi>https://doi.org/10.34083/akaded.1873855</doi>
    <publisherRecordId>861</publisherRecordId>
    <documentType>Original Article</documentType>
    <title><![CDATA[Tal‘atî Hüseyin Efendi’nin Magzu’t-Tıbb Adlı Eseri ve Bu Esere Yazılan Takrizlerden Hareketle Tal‘atî Hüseyin Efendi]]></title>
    <authors>
      <author>
        <name>Songül Akboga</name>
        <affiliation>NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ</affiliation>
        <orcid>0000-0003-2561-3789</orcid>
      </author>
    </authors>
    <abstract><![CDATA[XVII. yüzyıl Osmanlı ilmî ve edebî çevrelerinde yetişmiş bir şarih olan Tal‘atî Hüseyin Efendi’nin (öl. 1075/1664) Magzu’t-Tıbb adlı eseri, Horasanlı hekim ve edip Mevlânâ Yûsufî’nin Farsça manzum tıp eseri Câmi‘ü’l-Fevâ’id’in Türkçe tercüme ve şerhi mahiyetinde olup dönemin ulemâ, şair ve bürokratları tarafından kaleme alınmış çok sayıda takrizi (on iki) ihtiva etmesi bakımından dikkat çekicidir. Buna rağmen, hakkında tezkire ve biyografik kaynaklarda sınırlı ve dağınık bilgilerin yer aldığı şarihin söz konusu eseri ve bu esere yazılan takrizler bugüne kadar müellifin biyografisi ve ilmî konumu açısından ayrıntılı biçimde değerlendirilmemiştir. Bu çalışma, Tal‘atî Hüseyin Efendi’nin biyografik, ilmî ve edebî kişiliğini Magzu’t-Tıbb ve bu esere yazılan takrizler ışığında yeniden ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel hedefi, Tal‘atî’nin ilmî birikimini, şerh anlayışını, Osmanlı tıp literatürü içindeki yerini ve dönemin ilmiye-edebiyat çevreleriyle kurduğu ilişkileri metin merkezli bir yaklaşımla ortaya koymaktır. Bu doğrultuda öncelikle müellife dair biyografik kaynaklarda yer alan mevcut veriler hakkında bilgi verilmiş; ardından esere yazılan on iki takriz içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Takrizlerde yer alan kalıplaşmış övgü ve nezaket ifadeleri ile biyografik veri niteliği taşıyan unsurların ayrıştırılmasına mümkün mertebe dikkat edilmiştir. Ayrıca şarihin, eserin muhtelif bölümlerinde kendisi hakkında verdiği bilgiler de dikkate alınarak bu veriler üzerinden müellifin hayatı ile ilgili çıkarımlar yapılmıştır. Elde edilen bulgular, Tal‘atî Hüseyin Efendi’nin yalnızca bir edip veya şarih değil; aynı zamanda kazaskerler, kadılar ve şeyhülislamlar gibi dönemin üst düzey ilmî ve idarî çevreleri tarafından tanınan, bu çevrelerle güçlü ilişkiler kurmuş ve klasik ilimlere vâkıf bir müellif olduğunu göstermektedir.]]></abstract>
    <fullTextUrl>69d423f1350d4</fullTextUrl>
    <keywords>
      <keyword>Klasik Türk edebiyatı</keyword>
      <keyword>Tal‘atî Hüseyin Efendi</keyword>
      <keyword>takriz</keyword>
      <keyword>biyografi</keyword>
      <keyword>şerh</keyword>
      <keyword>Osmanlı tıp literatürü</keyword>
      <keyword>Mevlânâ Yûsufî</keyword>
      <keyword>Câmi‘ü’l-Fevâ’id</keyword>
      <keyword>Magzu't-Tıbb</keyword>
    </keywords>
  </article>
</articles>




