Yasemi̇n Yavuz https://orcid.org/0000-0003-2337-4251 author 2024-04-30 Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2618-6349 8 1 506-535 https://doi.org/10.34083/akaded.1440252 https://www.adeddergi.com/makale/68a8aec75c81c Türküler, yaratıcısı olan toplumun duygu ve hayallerini yansıtırken hayatı doğal bir kurgu ile yorumlayarak gerçekçi imajlar çizerler. Sosyokültürel ve toplumsal psikoloji bağlamlarında değerlendirilebilecek bu imajlardan mekânla ilgili olanlar, cinsiyet rolleriyle ilişkiseldirler. Bu makalede amaç, doğal mekanlardan ırmaklar ile kadın toplumsal cinsiyet rolü arasındaki ilişkiyi türküler bağlamında incelemektir. Bu amaç doğrultusunda doküman inceleme ve nitel veri toplama yöntemleriyle türkü metinleri tahlil edilmiştir. TRT repertuarında ırmak imajını içeren türküler ile araştırmanın sınırları belirlenmiştir. Analizler neticesinde bu türkülerin büyük çoğunluğunda ırmağın kadınlar için kamusal alana çıkış mekânı olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte türkülerde ırmakların kimi zaman da sonucu ölüme bağlanan bir bilinçli sığınış mekânı olduğu görülmüştür. Bir gurup türküde tipik olarak görülen kadının intihar eylemine mekân olarak ırmağı seçmesi motifi bu çalışmanın eksenini teşkil etmiştir. Bu araştırmada, bir intihar mekânı olarak ırmağın Anadolu ve Balkanlar’ın pek çok yöresinde var olduğunu vurgulayacak biçimde üç farklı bölgeden üç farklı ırmağın mekân olarak yer aldığı üç adet türkü seçilerek bunların üzerine yoğunlaşılmıştır.