Neşe Erenoğlu https://orcid.org/0000-0003-0807-4592 author 2025-11-23 Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2618-6349 9 3 1833-1855 https://doi.org/10.34083/akaded.1703085 https://www.adeddergi.com/makale/69238441e7826 Geçmişten günümüze ekler, dilin evrimine paralel biçimde türlü işlevler yüklenerek dildeki anlatım çeşitliliğini artırmıştır. Yeni Uygur Türkçesindeki -Din eki, bu durumdaki eklerdendir. Köktürkçede ḳantın, öñdin gibi kalıplaşmış kelimelerdeki kullanımlarının dışında bu ek, yaygın olarak Eski Uygur Türkçesi metinlerinden beri izlenebilmektedir. Söz konusu ek, Köktürkçeden Yeni Uygur Türkçesine kadar çeşitli dönüşümler geçirmiştir. -Din ekinin Yeni Uygur Türkçesinde geniş bir kullanım alanı vardır. Ek, morfolojik açıdan hem çekim eki hem de yapım eki olarak kullanılmaktadır. Morfolojik işlevlerinin yanı sıra semantik ve sentaktik işlevleri de bulunmaktadır. Yeni Uygur Türkçesindeki -Din ekiyle ilgili literatür tarandığında ekin morfolojik, semantik ve sentaktik açıdan bütünüyle ele alınmadığı görülmüş, bu durum bizi ilgili çalışmaya sevk etmiştir. Çalışmamızın amacı, Yeni Uygur Türkçesi gramerlerinde verilen -Din ekinin işlevlerini yinelemek değil, ekin daha önce değinilmemiş yahut az değinilmiş olan işlevlerine dikkat çekmek ve bu işlevleri mümkün olduğunca tüm yönleriyle ele almaya çalışmaktır. Çalışma örneklemi için öncelikle sözlük, roman, şiir ve hikâye kitaplarından oluşan toplam otuz dört eser taranmış, taramalardan elde edilen bulgular semantik, morfolojik ve sentaktik açıdan incelenerek üç ana başlık altında sınıflandırılmıştır.