Ayşe Yücel Çetin Gazi Üniversitesi author 2026-03-30 Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2618-6349 10 1 https://doi.org/10.34083/akaded.1875849 https://www.adeddergi.com/makale/69d423d890ce2 Mekân, kişi ve toplumun yaşadığı, yaşadığı zaman içinde edindiği bütün davranış kalıpları, hayatı algılayış ve yaşama biçimi, kişisel ve toplumsal kimliğin oluştuğu kutsal alandır. Vatan, yuva, memleket gibi kavramlarla ifade edilen mekânlar, yalnızca fiziksel alanlar değil; toplumsal belleğin, kolektif bilincin ve kültürel kimliğin devamını da sağlayan anlam alanlarıdır. Sosyo-kültürel unsurlar, tarihsel tecrübeler, semboller, anlatılar ve edebî eserlere kaynaklık edip onlarla beslenen şehirler, toplumların zihniyet dünyasını şekillendirir, millî hayatıyla bütünleşir. Bu yönüyle şehirler, geçmiş, yaşanılan zaman ve geleceği bir araya getiren kültürel simgeler olarak kolektif belleğin oluşumunda belirleyici rol oynar.Edebî metinler, estetik yapıları ve temsil güçleriyle yazıldıkları dönemin zihniyetini, değerler sistemini ve toplumsal kabullerini yansıtır. Türk edebiyatının geleneksel ürünü olan âşık tarzı edebiyat mensuplarının şiirleri, bireysel olduğu kadar kolektif tasavvurun da ifadesidir. Halk şairleri, yaşadıkları dönemin sosyal, siyasî ve kültürel yapısını eserlerinde işleyerek tarih bilgi ve bilincinin aktarımında, bu yolla kültürel sürekliliğin sağlanmasında önemli fonksiyon üstlenir, kolektif bilincin oluşmasına ve aktarımına katkı sağlarlar.Ankara, tarihî dönemlerde bulunduğu stratejik alan dolayısıyla önemli bir merkez olup özellikle Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş döneminde üstlendiği rol nedeniyle güçlü bir sembolik anlam taşır. Anadolu’nun merkezinde yer alan bu tarihî şehir, Millî Mücadele sürecinde Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş döneminde devletin karargâhı olmuş, Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte başkent olup ulusal kimliğin ve devlet bilincinin simgesi hâline gelmiş, edebiyat alanının da merkezi olmuştur. Bu çerçevede Ankara ile ilgili toplumun duygularına tercüman olan halk şairleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhuriyet, bağımsızlık mücadelesi ve Mustafa Kemal Atatürk'ü şiirlerinde işlemiş, “istiklâlden istikbâle” uzanan bir var oluş mekânı olarak da Ankara’yı tasvir etmişlerdir.Âşık tarzı edebiyat geleneğinin temsilcisi halk şairleri, Ankara’yı ele alırken onun tarihî, siyasî ve kültürel yönünü, millî mücadele ruhunu, Cumhuriyet ideolojisini ve toplumsal dönüşümü şiir yoluyla aktarmışlardır. Âşıklar, Ankara’yı maddi özelliklerinin yanı sıra taşıdığı sembolik ve manevî değerleri ile Türk milletinin kolektif hafızasında konumlandırmışlardır.