Emrah Gülüm ANADOLU ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ author Eli̇f Sakarya https://orcid.org/0000-0001-9025-0123 Anadolu Üniversitesi author 2026-03-30 Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2618-6349 10 1 https://doi.org/10.34083/akaded.1873131 https://www.adeddergi.com/makale/69d4240512d60 XVI. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu’nun siyasî, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda en parlak dönemlerinden birini teşkil etmektedir. Asrın başından sonuna kadar altı padişahın hüküm sürdüğü bu dönemde elde edilen siyasî ve askerî başarılar, kültür ve sanat hayatının gelişimini de doğrudan etkilemiştir. Bu gelişmeler neticesinde İstanbul, sanatçılar, âlimler ve özellikle şairler için önemli bir cazibe merkezi hâline gelmiş; dönemin öne çıkan isimleri arasında şair ve âlim kimliğiyle Nev’î müstesna bir konum edinmiştir. Nev’î’nin kaleme aldığı eserler, XVI. yüzyıl Osmanlı kültür ve düşünce hayatının şekillenmesine katkıda bulunmuştur.Bu çalışma, Nev’î’nin ansiklopedik mahiyetteki eseri Netâyicü’l-Fünûn’da yer alan “Hikâye-i Beşîr ü Şâdân” başlığı altındaki “İlm-i Şi’r” bölümünün çözümlenmesi ve ayrıntılı biçimde incelenmesini konu edinmektedir. Çalışmanın temel amacı, söz konusu bölümden hareketle Nev’î’nin şiire dair düşüncelerinin ve poetikasının hangi esaslar üzerine inşa edildiğini ortaya koymaktır. Bu bağlamda Nev’î’ye göre şiir, “ilhâm-ı Rabbânî” ve “telkîn-i Sübhânî” kaynaklı olup, insanı cesaretlendiren ve yücelten bir nitelik taşımaktadır. Metinde şiirin kutsallığına da özel bir vurgu yapılmakta; bu husus, hadislerden ve Arap şairlerinin şiirlerinden verilen örneklerle temellendirilmektedir.Bunun yanı sıra metinde Arap şiiri, çeşitli şairler üzerinden tasnif edilmekte; farklı türlere ait en etkili örnekler sıralanmaktadır. Eserin son kısmında ise Arap atasözlerinin “ilm-i şerîf” olarak nitelendirilmesi dikkat çekmekte ve çeşitli atasözlerinin ortaya çıkış hikâyeleri anlatılmaktadır. Çalışmada, metinde ele alınan bu unsurlar bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilerek, şiiri ilham ile ilim arasında konumlandıran Nev’î’ye göre ideal şiir poetikasının nasıl olması gerektiği sorusuna cevap aranacaktır.