Metin Samanci https://orcid.org/0000-0002-6193-0370 BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ author 2026-03-30 Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2618-6349 10 1 https://doi.org/10.34083/akaded.1872883 https://www.adeddergi.com/makale/69d424101f92e Bu çalışma, Necâtî Bey’in sevgiliyi doğrudan bir ayakkabıcı olarak konumlandırdığı ve ayakkabıcılığa ait terimleri merkezine alan bir gazeli incelemektedir. Makalede, gazelde geçen şān, köle, iç edük, pazval ve çiriş gibi ayakkabıcılık terimleri sözlükler, meslek tarihi kaynakları ve klasik metinler ışığında değerlendirilmiş; kelimelerin hem zanaat bağlamındaki gerçek karşılıkları hem de şiir içindeki mecazî işlevleri ortaya konmuştur.Çalışmada, gazelde ayakkabıcılıkla ilişkili kırk iki terim ve kelimenin bilinçli bir şekilde kullanıldığı tespit edilmiş; bu unsurların şiire hem yerli ve somut bir dil kazandırdığı hem de âşık, sevgili ve rakip tiplerinin tasvirinde işlevsel bir mecaz alanı oluşturduğu görülmüştür. Ayrıca fütüvvet geleneği, meslek pîrleri, ilâhî takdir ve nazar gibi kavramlarla zanaat pratiği arasında kurulan bağlar, gazelin yalnızca estetik değil, aynı zamanda ahlâkî ve düşünsel bir derinlik taşıdığını göstermektedir.Sonuç olarak bu çalışma, Necâtî Bey’in söz konusu gazelini klasik Türk şiirinde meslek ve zanaat dilinin kullanımına dair istisnaî ve dikkat çekici bir örnek olarak değerlendirmekte; şairin gündelik hayat unsurlarını yüksek bir şiir estetiğiyle kaynaştırma becerisini ortaya koymaktadır. Makale, hem Necâtî’nin poetikasının daha iyi anlaşılmasına katkı sunmakta hem de divan şiirinde zanaat terminolojisinin işlevine dair yapılacak yeni çalışmalara yöntem ve içerik bakımından zemin hazırlamayı amaçlamaktadır.