Annemin Yüzü ve Annem Gibi Kadınlar Hikâyelerinde Geçmiş Zaman, Anne ve Hatıra - Ferda Atlı (Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 2026)
Cumhuriyet Dönemi Türk hikâyeciliğinde önemli bir yere sahip olan Necati Cumalı, eserlerini oluştururken geçmiş zamanda yaşanmış olaylardan, anılardan ve kişilerden fazlasıyla malzeme bulmuş bir sanatçıdır. Florina’dan İzmir’e göç eden bir ailenin evladı oluşu, mübadele döneminde yaşanılan zorluklar ve çekilen özlemler, yabancı bir mekâna -İzmir’e- alışmakla ilgili problemler Cumalı’nın hemen her edebî türden kaleme aldığı eserine sirayet etmiştir. Cumalı’nın kişiliğini ve eserlerini etkileyen ana karakterlerden biri şüphesiz ki kendisinden hayranlıkla bahsettiği annesi Fıtnat Hanım’dır. Yazarın “çalışkan ve zeki” sıfatlarıyla andığı Fıtnat Hanım, özellikle Kente İnen Kaplanlar hikâye kitabında bulunan Annemin Yüzü ve Annem Gibi Kadınlar hikâyelerinde gerçek ile kurgu iç içe geçirilerek anlatılmıştır. Ortaokul çağındaki ismi verilmeyen bir çocuk kahramanın anlatımıyla okuyucuya sunulan bu iki hikâyede anne karakterinin gençliğinden ölümüne kadar olan hayatı oğlunun bakış açısıyla verilmiştir. Annesi ile arasında hayranlıkla karışık güçlü bir sevgi bağı olan çocuk, geçmişi yâd ederken hüzün duymaktadır. Bu çalışkan kadın bütün ömrü süresince ailesinin birliği ve çocuklarının iyi şartlarda yetişmesi için emek veren halkın içinden gelen bir kadındır. Çocuğun zihnine kazınmış olan anne imgesi, annesinden uzak kaldığı zamanlarda da onu yalnız bırakmamakta, annesiyle benzer kıyafetler giyen her kadını annesi zannederek özlem gidermektedir. Çalışmanın amacı psikanalitik edebiyat kuramı çerçevesinde Necati Cumalı’nın Annemin Yüzü ve Annem Gibi Kadınlar hikâyelerinden yola çıkarak yazarın annesi Fıtnat Hanım’ın bu hikâyelerdeki izini sürmektir.