18. Yüzyıl Sâkînâmelerinden Feyzî’nin Safânâme’sinde Anadolu ve Rumeli Hisarı Bölgesinin Tasviri - Nihat Bıçak (Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 2026)
İstanbul, Osmanlı tarafından fethedildikten sonra siyasî, kültürel ve edebî başkent olur. Dolayısıyla Osmanlıda tanınmış şairlerin çoğunluğunun yaşadığı bu şehir, şiire de sıklıkla konu olur. 18. yüzyılda Subhizâde Feyzî’nin Safânâme’si sâkînâme türünde mesnevidir ve iki bölümde Anadolu ile Rumeli Hisarı’nın çevresini detaylı biçimde ele almasıyla öne çıkar. Sâkînâmeler, esas olarak içki, içki meclisi, meclis düzeni ve ortamıyla ilgili olarak ortaya çıksa da zamanla tasavvuf geleneğine mecazen konu olur. Feyzî’nin Safânâme’si büyük oranda Nev’îzâde Atâyî’nin Sâkînâme’si örnek alınarak yazılır. Feyzî’nin eseri esas itibarıyla mecazî ve tasavvufî olsa da Anadolu ve Rumeli Hisarı’nın anlatıldığı bölümler Atâyî’de olduğu gibi dünyevîdir; karşılıklı iki yakası ve hisarıyla dönemin İstanbul’udur. Safânâme’de 240 beyit olan bu bölümlerde Anadolu ve Rumeli Hisarı ile çevreleri tasvir edilir. Bölge tasviriyle birlikte o yerlerin güzelliklerinin, özelliklerinin ve eğlencelerinin yanı sıra İstanbul’un güvenliği için büyük önem taşıyan Boğaz’daki önlemlere değinilir. Böylece 18. yüzyıldaki Anadolu ve Rumeli Hisarı ile çevresinin kaleleri, güvenlik önlemleri, yalıları, bağları, bahçeleri, ağaçları, meyveleri ve eğlenceleri anlatılır.