Necati Cumalı’nın “Boş Beşik” Oyununda Bencillik ve Özgecilik - Özlem Başboğa (Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 2026)
Bu makalede, Necati Cumalı’nın 1949’da yayımladığı “Boş Beşik” oyunu bencillik ve özgecilik açısından incelenmiştir. Cumalı’nın “Boş Beşik” oyunu, daha önceki çalışmalarda folklor unsurları, kadının toplumdaki yeri, günlük yaşam pratikleri, mekân, törelerin insanların hayatını nasıl etkilediği gibi çeşitli açılardan incelenmiştir. Ancak oyun kişileri, kişilik özellikleri bağlamında daha önce incelenmemiştir. Bu çalışmada, oyunun kişileri bencillik ve özgecilik açısından incelenecek, böylece eserin zengin yapısı farklı bir açıdan ortaya konulacaktır. Makalede bencillik ve özgecilik kavramları açıklandıktan sonra “Boş Beşik”teki kişiler bu olgular açısından ele alınacaktır. Cumalı, “Boş Beşik” oyununda Çiçek Dağı eteklerinde yaşayan Yörükleri ve bu Yörükler arasında yaşanan bir trajediyi anlatmıştır. Oba beyi Ali ile karısı Fatma’nın, yedi yıldır evli olmalarına rağmen bir çocukları olmamıştır. Yedi yıldan sonra doğan oğulları, yaylaya göç sırasında kuzgunlar tarafından parçalanır. Bunu gören Fatma akli melekesini kaybederek intihar eder. “Boş Beşik” oyununda kişilerin eylemleri ve söylemleri incelendiğinde Ali’nin bencil; Fatma’nın ise özgeci olduğu görülmektedir. Ali hemen her eyleminde kendi mutluluğunu önceler, kendisi dışındaki kişilerin duygularını göz ardı eder. Oğlu ve genç karısı ölen Ali’nin üzüntüsünün sebebi, kendisinin karısından henüz “murat alma”mış olmasıdır. Buna karşın Fatma özgecidir. Fatma’nın bazı eylemleri kan bağına dayalı özgecilikle bazı eylemleri ise mutlak özgecilikle ilgilidir. Kişinin kendi zararına bile olsa başkalarını öncelemesi olan özgecilik, “Boş Beşik” oyununda bebeğin ve Fatma’nın ölmesiyle sonuçlanır. Fatma’nın yanı sıra Ali’nin annesi, amcası ve dayısının, içinde yaşadıkları topluluğun geleceğini ve geleneklerini önceledikleri ve bu uğurda özgeci davrandıkları görülmektedir.